Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπεύτρια - Συμβουλευτική Γονέων
Καλωσήρθατε στην Ιστοσελίδα μου Leaf Leaf

Η παρούσα αρθρογραφία έχει καθαρά ενημερωτικό χαρακτήρα. Ο αναγνώστης οφείλει να διασταυρώνει τις πληροφορίες για θέματα που τον ενδιαφέρουν. Τα κείμενα βασίζονται σε υλικό από ξενόγλωσσες δημοσιεύσεις, οι οποίες αναφέρονται στο μέτρο του δυνατού. Η απόδοση στα ελληνικά, η σύνθεση και επιμέλεια ανήκει στην κάτοχο της ιστοσελίδας. Αναδημοσίευση ή άλλη χρήση τους επιτρέπεται μόνο αν συνοδεύεται από τα πλήρη στοιχεία της κατόχου και τον διαδικτυακό τόπο.


Top

Νευρογενής βουλιμία

νευρογενής βουλιμίαΤι είναι η νευρογενής βουλιμία

Η νευρογενής βουλιμία είναι μια διαταραχή διατροφής όπου το άτομο καταναλώνει ανεξέλεγκτα, υπερβολικές ποσότητες φαγητού και στη συνέχεια προσπαθεί να απαλλαγεί από τις θερμίδες προκαλώντας εμετό, χρησιμοποιώντας καθαρτικά, κάνοντας υπερβολική δίαιτα ή υπερβολική άσκηση. Όταν δεν τρωει ανεξέλεγκτα, κάνει δίαιτα μέχρι που νιώθει έντονη πείνα και ξαναμπαίνει σε βουλιμικό επεισόδιο.

Το άτομο συνήθως έχει τη λανθασμένη πεποίθηση ότι η προσωπική του αξία καθορίζεται από το πόσο αδύνατος είναι. Μπορεί να κάνει δίαιτα πιστεύοντας ότι θα βελτιώσει τη ζωή του και θα νιώθει καλύτερα με τον εαυτό του. Η στέρηση οδηγεί στην πείνα, η οποία φέρνει έντονη λαχτάρα για φαγητό και αυτό καταλήγει σε επεισόδιο υπερφαγίας. Το άτομο νιώθει ενοχές γι’ αυτό που έκανε, φοβάται μήπως παχύνει και έτσι προσπαθεί να ακυρώσει το φαγητό που κατανάλωσε προσφεύγοντας στον εμετό, στα καθαρτικά κ.λ.π.

Το βουλιμικό άτομο ενδέχεται να έχει τάσεις κλεπτομανίας, να έχει έκλυτη σεξουαλική ζωή, να κάνει κατάχρηση αλκοόλ, ναρκωτικών ουσιών και πιστωτικών καρτών. Το βάρος του μπορεί να είναι κανονικό ή κοντά στο κανονικό εκτός αν συνυπάρχει ανορεξία.

Ποια άτομα επηρεάζει

Η νευρογενής βουλιμία (όπως και η νευρική ανορεξία) εκδηλώνεται κυρίως στις γυναίκες σε ποσοστό περίπου 90% έναντι 10% που είναι άντρες. Συνήθως ξεκινά κατά την εφηβεία ή μετά την ενηλικίωση. Περίπου 4% των γυναικών στη φοιτητική ηλικία έχουν νευρογενή βουλιμία. Γύρω στο 50% των ατόμων που έχουν υπάρξει ανορεξικοί αναπτύσσουν βουλιμία ή βουλιμικές συμπεριφορές. Επειδή τα βουλιμικά άτομα είναι συνήθως μυστικοπαθείς, είναι δύσκολο να ξέρουμε πόσοι άνθρωποι έχουν επηρεαστεί σε μεγαλύτερες ηλικίες. Πάντως η διαταραχή αυτή είναι σπάνια στα παιδιά.


Τα άτομα που εκδηλώνουν νευρογενή βουλιμία αν και φαίνονται πολύ δυναμικά, συχνά νιώθουν θλίψη, μοναξιά, ντροπή και εσωτερικό κενό. Οι φίλοι τους μπορεί να τους περιγράφουν ως ανθρώπους ικανούς και διασκεδαστικούς αλλά βαθιά μέσα τους εκείνοι πονούν και νιώθουν ανάξιοι. Δυσκολεύονται πάρα πολύ να μιλήσουν για τα συναισθήματά τους που περιλαμβάνουν άγχος, κατάθλιψη, αυτοαμφισβήτιση και βαθιά κρυμμένο θυμό. Μπορεί επίσης να δυσκολεύονται να ελέγξουν τις παρορμήσεις τους π.χ. τάσεις κλοπής, σεξουαλικό τυχοδιωκτισμό, κατάχρηση αλκοόλ και ναρκωτικών ουσιών και άλλα είδη ριψοκίνδυνων συμπεριφορών. Ενεργούν χωρίς να λαμβάνουν σοβαρά υπόψη τις συνέπειες. Επίσης δεν μπορούν να διαχειριστούν αποτελεσματικά το στρες. Ίσως να είναι εξαρτημένοι από την οικογένειά τους αν και οι ίδιοι ισχυρίζονται ότι είναι ανεξάρτητοι. Πολλοί έχουν πρόβλημα να εμπιστευτούν άλλους ανθρώπους και έχουν λίγες ή όχι πραγματικά ικανοποιητικές φιλίες ή ερωτικές σχέσεις.

Γενικά, πολλά από τα άτομα με διαταραχές διατροφής –αν και δεν το παραδέχονται- φοβούνται να μεγαλώσουν, να αναλάβουν ευθύνες της ανήλικης ζωής και να αντιμετωπίσουν τις απαιτήσεις της ανεξαρτησίας. Χρησιμοποιούν τη δίαιτα και την εμμονή με το βάρος τους, προκειμένου να αποφύγουν να διαχειριστούν τις απαιτήσεις ενός νέου σταδίου ζωής όπως είναι η εφηβεία, η ζωή μακριά από το πατρικό σπίτι ή η ενήλικη σεξουαλικότητα.

Αιτίες

Γενικά, οι διαταραχές διατροφής θεωρείται ότι προκαλούνται από έναν συνδυασμό γενετικών και περιβαλλοντολογικών παραγόντων.

Φαίνεται ότι οι γενετικοί παράγοντες προδιαθέτουν κάποιους ανθρώπους στο άγχος, την τελειομανία, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές και σκέψεις και αυτοί οι άνθρωποι είναι ιδιαίτερα ευάλωτοι στις διαταραχές διατροφής.


Σημαντικό ρόλο παίζουν τα στερεότυπα του δυτικού πολιτισμού που προβάλλονται στα μέσα επικοινωνίας και θέλουν τις γυναίκες πολύ λεπτές. Ίσως γι’ αυτό οι διαταραχές διατροφής πλήττουν κυρίως τις γυναίκες.

Λόγω των έντονων απαιτήσεων για λεπτό σώμα, ιδιαίτερα ευάλωτοι σε διαταραχές διατροφής είναι χορευτές, γυμναστές, αθλητές, μοντέλα, ηθοποιοί, διασκεδαστές, άτομα με κοινωνική επιφάνεια.

Ένα μεγάλο ποσοστό των ασθενών έχουν ιστορικό φυσικής ή σεξουαλικής κακοποίησης. Η λιμοκτονία ή η βουλιμική συμπεριφορά μπορεί να αποτελεί μια προσπάθεια απαλλαγής από τον έντονο πόνο και τις αναμνήσεις της κακοποίησης.

Ένα άλλο ενδεχόμενο είναι ότι το άτομο χρησιμοποιεί αυτή τη συμπεριφορά προκειμένου να αποκτήσει κάποια αίσθηση ελέγχου στη ζωή του, κοινωνική αποδοχή και να ξεπεράσει το φόβο της προσωπικής του ανικανότητας.

Άλλοι παράγοντες που επιδρούν είναι οι διαταραγμένες οικογενειακές ή προσωπικές σχέσεις, η κοινωνική απομόνωση, η δυσκολία έκφρασης συναισθημάτων και ιστορικό χλευασμού του ατόμου για την παχυσαρκία του.

Ένα άλλο σημαντικό στοιχείο είναι ότι και η υποσίτιση και η υπερφαγία μπορεί να ενεργοποιήσουν χημικές ουσίες του εγκεφάλου που παράγουν συναισθήματα ηρεμίας και ευφορίας (τα οποία ανακουφίζουν το άγχος και τη θλίψη), και αυτή η δράση μπορεί να παρατείνει τη διαταραχή.



Πώς ξεκινά

Μια διατροφική διαταραχή μπορεί να εκδηλωθεί σε μεταβατικές περιόδους, σε καταστάσεις σοκ ή απώλειας (εφηβεία, αλλαγή σχολείου, ξεκίνημα μιας νέας δουλειάς, θάνατος, διαζύγιο, γάμος, οικογενειακά προβλήματα κ.λ.π.) όπου αυξάνονται οι απαιτήσεις σε ανθρώπους που ήδη είναι ανασφαλείς σχετικά με την ικανότητά τους να ανταποκριθούν σε προσδοκίες της ζωής.

Αυξημένο κίνδυνο έχουν τα κορίτσια με πρώιμη σεξουαλική ωρίμανση, που μπορεί λανθασμένα να ερμηνεύσουν τις νέες καμπύλες τους ως πάχος και να νιώθουν άσχημα γιατί διαφέρουν από τις συνομήλικες τους.

Ίσως το πιο συνηθισμένο έναυσμα της διαταραγμένης διατροφής είναι η δίαιτα. Φαίνεται απλοϊκό αλλά είναι αλήθεια ότι αν δεν υπήρχε δίαιτα, δεν θα υπήρχε ούτε νευρική ανορεξία ούτε η βουλιμία που δημιουργούν οι άνθρωποι όταν κάνουν δίαιτα, υποβάλλουν τον εαυτό τους σε χρόνια πείνα, ωθούνται σε υπερφαγία σαν αντίδραση στην πείνα και μετά πανικοβλημένοι μήπως πάρουν βάρος, προκαλούν εμετό, παίρνουν καθαρτικά κ.λ.π.

 


Επιπτώσεις στην υγεία

Η νευρογενής βουλιμία όπως και η νευρική ανορεξία, μπορεί να επιφέρει σοβαρές οργανικές επιπλοκές, ακόμα και το θάνατο.

Συνήθη οργανικά προβλήματα είναι καρδιακές βλάβες, χαμηλή πίεση αίματος, ατονία μυών, οστεοπόρωση, αναιμία, στειρότητα, διαταραχή της περιόδου στις γυναίκες, ξηρό και ωχρό δέρμα, βλάβες στα νεφρά, στο συκώτι και στο ανοσοποιητικό σύστημα. Επίσης, καθυστερημένος ρυθμός ανάπτυξης στους εφήβους, λιποθυμικές τάσεις, αυξημένη τριχοφυΐα, διαταραχή της ηλεκτρολυτικής ισορροπίας, καταστροφή των δοντιών, υπογλυκαιμία, διαταραχή του ύπνου, χαμηλή θερμοκρασία σώματος, δυσκοιλιότητα, ακράτεια.

Ανάμεσα στις συνήθεις ψυχολογικές επιπλοκές είναι: κατάθλιψη που μπορεί να οδηγήσει στην αυτοκτονία, οξυθυμία, αμφισβήτηση του εαυτού, ενοχή, ντροπή, έμμονες σκέψεις, ψυχαναγκαστικές συμπεριφορές, αισθήματα αποτυχίας, απελπισίας, αποξένωσης και μοναξιάς, αίσθηση απώλειας του ελέγχου και ανικανότητας, φόβος μήπως αποκαλυφθεί το πρόβλημα.

Θεραπεία

Η θεραπεία των διαταραχών διατροφής είναι μια μακροχρόνια και δύσκολη διαδικασία που περιλαμβάνει ιατρική και ψυχολογική υποστήριξη ώστε να επιλυθούν όλα τα θέματα που συμβάλλουν ή προκύπτουν από τη διαταραγμένη διατροφή.

Περίπου 80% των ατόμων που ακολουθούν κατάλληλη θεραπευτική αγωγή αναρρώνουν πλήρως ή κάνουν σημαντική πρόοδο.

Σε γενικές γραμμές, το θεραπευτικό πρόγραμμα περιλαμβάνει τρία στάδια: 1) αποκατάσταση του σωματικού βάρους (εφόσον αποκλίνει πολύ από το φυσιολογικό) για να βελτιωθεί η υγεία, η διάθεση και η νοητική λειτουργία 2) θεραπεία των ψυχολογικών διαταραχών όπως η διαστρεβλωμένη αντίληψη της εικόνας του σώματος, η χαμηλή αυτοεκτίμηση, οι διαπροσωπικές συγκρούσεις 3) μακροχρόνια ύφεση και αποκατάσταση ή πλήρης ανάρρωση.


Η έγκαιρη διάγνωση και θεραπεία αυξάνει το ποσοστό επιτυχημένης ανάρρωσης. Σε περιπτώσεις σοβαρής απώλειας βάρους, χρειάζεται νοσοκομειακή παρακολούθηση με ειδικό πρόγραμμα διατροφής για να καλυφθούν οι ιατρικές και θρεπτικές ανάγκες του ασθενή.

Η ατομική ψυχοθεραπεία θα βοηθήσει το άτομο να ανακαλύψει τι προσπαθεί να επιτύχει ή να αποφύγει με αυτές τις διατροφικές συμπεριφορές, να ξεπεράσει την χαμηλή αυτοεκτίμηση, να αλλάξει το διαστρεβλωμένο τρόπο σκέψης και συμπεριφοράς και να αναπτύξει πιο υγιείς και αποτελεσματικούς τρόπους για να νιώσει καλύτερα και να έχει τον έλεγχο της ζωής του.

Οι ομάδες στήριξης και ψυχοθεραπείας μπορούν επιπλέον να ανακουφίσουν από τη μοναξιά και την απομόνωση και να βοηθήσουν το άτομο να χειρίζεται αποτελεσματικά τις σχέσεις του.

Η οικογενειακή θεραπεία μπορεί επίσης να βοηθήσει στη δημιουργία νέων, πιο υγιών μοντέλων συμπεριφοράς.

Παράλληλα, η διατροφική συμβουλευτική θα βοηθήσει στο σχεδιασμό υγιεινών συνηθειών διατροφής.

Πώς θα προστατευτείτε από τη νευρογενή βουλιμία

· Οι καταστάσεις έντονης πείνας, θυμού, απογοήτευσης, μοναξιάς, κούρασης, βαρεμάρας είναι ισχυρά κίνητρα για την υπερκατανάλωση φαγητού και την συνεπακόλουθη προσπάθεια απαλλαγής από τις θερμίδες. Προστατεύστε τον εαυτό σας από τέτοιες καταστάσεις, αποφεύγοντας την ανάληψη πάρα πολλών ευθυνών και απαιτήσεων. Αν νιώσετε ένταση, αντιμετωπίστε την με έναν υγιή τρόπο και μην την αφήνετε να συσσωρευτεί τόσο ώστε η υπερφαγία και η αποβολή τροφής να είναι ο μόνος τρόπος εκφόρτισης που μπορείτε να σκεφτείτε.

· Φροντίζετε να είστε πάντα ήρεμα απασχολημένος από κάποια δραστηριότητα και αποφύγετε τον κενό χρόνο, ο οποίος εύκολα γεμίζει με βουλιμική συμπεριφορά. Κάντε πράγματα στα οποία είστε καλοί, σας κάνουν περήφανους και σας επιβεβαιώνουν ότι είστε ικανοί.

· Να κοιμάστε αρκετά, τουλάχιστον 7 ώρες κάθε βράδυ.

· Μην κάνετε δίαιτα. Η δίαιτα σας στερεί τη θρέψη και την ευχαρίστηση. Η δίαιτα και η στέρηση είναι ισχυρά κίνητρα για τη βουλιμική συμπεριφορά. Ένα υγιές πρόγραμμα διατροφής σέβεται τις θρεπτικές ανάγκες και είναι αρκετά ευέλικτο ώστε να περιλαμβάνει λογικές ποσότητες γευστικών φαγητών.

· Σε καθημερινή βάση, περάστε χρόνο μαζί με φίλους και αγαπημένα άτομα.

· Πάρτε τον έλεγχο της ζωής σας. Κάντε τις επιλογές σας με περίσκεψη και σκοπιμότητα. Χρησιμοποιείστε τις λέξεις "επιλέγω", "αποφασίζω", που εκφράζουν υπευθυνότητα, δύναμη και έλεγχο, αντί "θα ήθελα", "εύχομαι", "ελπίζω", "δεν μπορώ", που εκφράζουν αδυναμία. Κάντε τον τρόπο ζωής σας ασφαλή και άνετο. Δώστε ευχαρίστηση στη ζωή σας, έστω και για λίγα λεπτά κάθε μέρα.

· Κάθε μέρα κάντε κάτι διασκεδαστικό, κάτι χαλαρωτικό, κάτι που θα σας δώσει ενέργεια. Γελάστε δυνατά με μια αστεία ταινία, παίξτε κάποιο παιχνίδι, πηγαίνετε μια βόλτα στη φύση.


· Παρακολουθείτε τις σκέψεις σας. Όταν πέφτετε σε αρνητικές σκέψεις για τον εαυτό σας, επιλέξτε σκόπιμα να αλλάξετε θέμα και απαριθμήστε τα χαρίσματα, τις ικανότητες και τα κατορθώματά σας.

· Παρατηρείτε τα συναισθήματά σας. Ρωτήστε αρκετά συχνά τον εαυτό σας πώς αισθάνεται. Αν νιώσετε έντονο στρες, θυμό, φόβο, λύπη, βρείτε έναν υγιή τρόπο για να ανακουφιστείτε, όπως το να μιλήσετε με έναν καλό φίλο.

· Αποφύγετε τους πειρασμούς, π.χ. τα γεύματα σε μπουφέ. Αν επιθυμείτε κάποιο φαγητό ή γλυκό, πηγαίνετε σε ένα εστιατόριο και πάρτε μία μερίδα αντί να φυλάτε μεγάλες ποσότητες λιχουδιών στο σπίτι. Έτσι επιτυγχάνετε τρία πράγματα: δεν στερείτε τον εαυτό σας, αποφεύγετε την τάση να φάτε πολύ λόγω στέρησης και μαθαίνετε πώς να ενσωματώνετε κανονική τροφή σε ένα λογικό και υγιεινό πλάνο διατροφής.

· Όταν νιώθετε έντονη παρόρμηση να φάτε πολύ, αναβάλλετέ το για 30 λεπτά. Σ’ αυτό το χρόνο σκεφτείτε τι συμβαίνει στη ζωή σας. Τι πιέσεις αντιμετωπίζετε; Τι λείπει αυτή τη στιγμή από τη ζωή σας που χρειάζεστε για να είστε καλά και να αποφύγετε το βουλιμικό επεισόδιο; Κάντε έναν κατάλογο από πράγματα που θα μπορούσατε να κάνετε για να αντιμετωπίσετε την κατάσταση αντί να φάτε πολύ. Αν θέλετε πραγματικά να αναρρώσετε, τουλάχιστον κάποιες φορές θα επιλέξετε μερικές απ’ αυτές τις πιο υγιείς συμπεριφορές αντί για την υπερκατανάλωση φαγητού.

· Αν νιώθετε ότι ξαναπέφτετε σε ανθυγιεινές συνήθειες, κλείστε ένα ραντεβού με τον ψυχοθεραπευτή σας. Η επιστροφή στην θεραπεία δεν σημαίνει ότι αποτύχατε. Σημαίνει απλά ότι είναι καιρός να επανεκτιμήσετε και να συντονίσετε το πλάνο της ανάρρωσής σας.

 

Παναγιώτα Δ. Κυπραίου, Ψυχοθεραπεύτρια – Συντονίστρια Σχολών Γονέων, www.psychotherapeia.net.gr