Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπεύτρια - Συμβουλευτική Γονέων
Top

Σχιζοειδής χαρακτήρας

Ο σχιζοειδής χαρακτήρας αναπτύσσεται από την άρνηση του περιβάλλοντος στο δικαίωμα του οργανισμού «να υπάρχει». Αυτή η άρνηση του δικαιώματος του βρέφους να ζει, συμβαίνει πριν ή λίγο μετά τη γέννηση. Ως αποτέλεσμα, το παιδί δεν μπορεί να επιτύχει μια ικανοποιητική συμβιωτική προσκόλληση και καταβεβλημένο από την αρνητική απόκριση του περιβάλλοντος και την οργανισμική του αντίδρασή σ’ αυτή, αναπτύσσει μια χαρακτηρολογική προσαρμογή με βάση εξαιρετικά πρωτόγονες ικανότητες και άμυνες του εγώ.

Η αυτοαναίρεση στην περίπτωση αυτή, συμβαίνει πριν καν το άτομο έχει κάποια ιδέα διαχωρισμού μεταξύ του εαυτού του και του άλλου. Οπότε, μπορεί μόνο να ενδοβάλλει ολόκληρη και χωρίς αφομοίωση, αυτή την απόρριψη της δικής ζωτικής δύναμης και αυτο-έκφρασης. Ως αποτέλεσμα, ο σχιζοειδής συχνά νιώθει ότι διακατέχεται από έναν εξωγήινο δαίμονα, που τον μισεί και πιστεύει ότι δεν έχει κανένα δικαίωμα να υπάρχει στον κόσμο. Έτσι, η αυτοαναίρεση του είναι πιο διάχυτη από ό,τι είναι στις άλλες δομές χαρακτήρα. Το αρχικό του τραύμα είναι κυριολεκτικά πιο απειλητικό για τη ζωή και πιο συντριπτικό, γιατί συμβαίνει πριν επιτευχθεί οποιαδήποτε οργάνωση του εγώ.

Σωματικά, ο σχιζοειδής έχει περισσότερο ή λιγότερο διακόψει τη ζωή του. Τυπικά, η αναπνοή του είναι πολύ ρηχή και υπάρχει διάχυτη ένταση, σφίξιμο και ακαμψία σε όλο το σώμα του. Το σώμα φαίνεται ξύλινο, μηχανικό και αποσυνδεδεμένο από τη γνωστική και πνευματική ζωή του. Φαίνεται νεκρό, άχρωμο και κρατιέται σφιχτά συνδεδεμένο, ιδιαίτερα στις αρθρώσεις. Υπάρχει φόβος ή αμυντική κενότητα στα μάτια.

Ο σχιζοειδής συνήθως δεν ζει στο σώμα του. Ζει στο κεφάλι του, δίνοντας μεγάλη αξία στην πνευματική δραστηριότητα και με μια τάση προς συνεχή γνωστική επεξεργασία. Η σχιζοειδής τείνει να έρχεται σε επαφή με τον κόσμο μέσα από τις ιδέες του, διανοητικοποιώντας το περιεχόμενο της ζωής του και πνευματικοποιώντας το σκοπό του. Για το σχιζοειδή, οι άνθρωποι δεν υπήρξαν αρχικά πηγή ανακούφισης και φροντίδας. Οπότε έχει την τάση να αποσύρεται παρά να προσεγγίζει και συνήθως βιώνει άγχος σε κοινωνικές σχέσεις και καταστάσεις επίδοσης. Ο σχιζοειδής προσπαθεί να υψωθεί πάνω από την τραγωδία της ύπαρξής του, όντας ιδιαίτερος, συνήθως με έναν διανοητικό ή πνευματικό τρόπο. Δεδομένου ότι τα σχιζοειδικά θέματα έχουν την τάση να είναι πιο σοβαρά και τα αντισταθμίσματα λιγότερο αποτελεσματικά, τα άτομα αυτά έχουν τάση προς οριακή (μεταιχμιακή) ή ακόμη και σχιζοφρενική προσαρμογή. Αντίθετα μ’ αυτό που φαίνεται, η βασική υποκείμενη δομή του εγώ είναι πρωτόγονη και καταβάλλεται σχετικά εύκολα.

Η σχιζοειδής προσωπικότητα χαρακτηρίζεται από εσωστρέφεια, απόσυρση και απώλεια συναισθήματος. Το σχιζοειδές άτομο έχει μια έντονη εσωτερική ζωή, με ισχυρή και ποικίλη φαντασία. Η απόσυρση είναι αποσύνδεση από τον εξωτερικό κόσμο, με προτίμηση στην ασφάλεια του εσωτερικού κόσμου. Η σχιζοειδής είναι αυτάρκης, προκειμένου να αποφύγει τους πιθανούς κινδύνους και τα άγχη που σχετίζονται με το να βασιστεί σε άλλους για να εκπληρώσει τις υλικές ή κοινωνικές του ανάγκες.

Μπορεί επίσης να υπάρχει μια αίσθηση ανωτερότητας, μοναξιά, αποπροσωποποίηση και παλινδρόμηση και μια αίσθηση ότι είναι ένας ξένος που ζει σε μια ξένη χώρα.

Το βασικό πρόβλημα για τον σχιζοειδή είναι η ασφάλεια στον κοινωνικό κόσμο, όπου το στυλ προσκόλλησης σύμφωνα με τον Bowlby ονομάζεται «ανασφαλής αποφευκτική». Το ιστορικό σχέσεων του σχιζοειδούς χαρακτηρίζεται από χαλαρούς δεσμούς με τον σύντροφο και τους άλλους ανθρώπους. Κάθε σχέση με τους ανθρώπους βιώνεται ως μη ασφαλής.

Παναγιώτα Δ. Κυπραίου, Ψυχοθεραπεύτρια – Συντονίστρια Σχολών Γονέων, www.psychotherapeia.net.gr