Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπεύτρια - Συμβουλευτική Γονέων
Top

Στοματικός χαρακτήρας

Ο στοματικός χαρακτήρας σχηματίζεται όταν η ανάγκη για συμβιωτική συνήχηση και θρέψη εγκαταλείπεται και αναιρείται πριν ικανοποιηθεί. Ο στοματικός χαρακτήρας εγκαταλείπεται είτε κυριολεκτικά είτε συναισθηματικά. Οι ανάγκες του μένουν χρόνια ανικανοποίητες και τελικά εγκαταλείπει την διαμαρτυρία και αρνείται τις ανάγκες του. Ο στοματικός έχει επίσης σοβαρά τραύματα και παρόλο που στην περίοδο της συμβίωσης και στην αρχή της εξατομίκευσης μπορεί να είχε περισσότερους πόρους από ότι ο σχιζοειδής, το τραύμα δημιουργεί σοβαρή αποδιοργάνωση.

Περιμένει την εγκατάλειψη ξανά και θα μπορούσε να παρομοιαστεί με ένα υποσιτισμένο και εξαντλημένο μωρό που έχει παραιτηθεί και σταμάτησε να κλαίει επειδή το κλάμα του δεν είχε κανένα αποτέλεσμα.

Υπάρχει ένα υποκείμενο στοιχείο μαθημένης αβοηθησίας στο στοματικό χαρακτήρα. Η επιθετικότητα και η διεκδικητικότητα είναι αδύναμες και δεν είναι σε θέση να ζητήσει ή να κάνει επίμονη προσπάθεια για να οργανώσει τη ζωή του έτσι ώστε να λειτουργήσει καλά. Η ενέργεια του στοματικού είναι συνήθως χαμηλή και έχει δυσκολία να «σταθεί στα δικά του πόδια.» Η αδυναμία αυτή αντικατοπτρίζεται στο σώμα, το οποίο δείχνει αδύναμο ενεργειακά και δεν μπορεί να αντέξει την παρατεταμένη προσπάθεια. Τυπικά, τα πόδια και τα πέλματα δεν βιώνονται ως σταθερά στηρίγματα για το σώμα, στα οποία μπορεί να σταθεί γερά ή με τα οποία μπορεί να πηδήξει με σιγουριά. Η αναστολή του στοματικού να ζητήσει προκειμένου να ικανοποιήσει τις ανάγκες του, αναπαρίσταται στο σώμα από μια ισχυρή ένταση στην ωμική ζώνη και στη βάση του λαιμού. Η φυσική οργή της αποστέρησης συγκρατείται, κυριολεκτικά στο σαγόνι, στο λαιμό και στα χέρια ενώ τα μάτια συχνά προδίδουν την πολύ πραγματική λαχτάρα που το άτομο βιώνει ασυνείδητα.

Επειδή το τραύμα του στοματικού χαρακτήρα πραγματοποιείται αργότερα από εκείνο του σχιζοειδούς, ο στοματικός είναι συνήθως είναι σε θέση να κάνει περισσότερα από το να αρνείται την ανάγκη του και την αρνητική του αντίδραση στην αποστέρηση. Έχει αναπτύξει πρωτόγονες μορφές πιο περίτεχνων αμυνών, όπως η ταύτιση και η αναστροφή, που του επιτρέπουν να ανταποκριθεί έμμεσα στις ανάγκες του, δίνοντας και μετατρέποντας την λαχτάρα (επιθυμία) του σε φροντίδα. Έτσι, ο στοματικός συνήθως συμβιβάζεται με το να γίνεται δοτικός και στοργικός αλλά συχνά το κάνει με τρόπους που απαιτούν αυτό σε αντάλλαγμα. Μπορεί συχνά να αναλαμβάνει ευθύνες που δεν μπορεί να υποστηρίξει και δεν καταφέρνει να πραγματοποιήσει όνειρά ανεξαρτησίας που είναι πέρα ​​από τις περιορισμένες ενεργειακές του δυνατότητες. Τέλος, υπάρχει συχνά μια μανιοκαταθλιπτική ή κυκλοθυμική ποιότητα στη λειτουργία του στοματικού. Έχει μεγαλεπήβολα σχέδια και κάνει αναζωογονητικές δεσμεύσεις σε περιόδους ευφορίας αλλά συνήθως πέφτει σε κατάθλιψη, ασθένεια, ή προσκόλληση όταν εξαντληθούν τα περιορισμένα ενεργειακά του αποθέματα.


Στην αναπτυξιακή ιστορία του στοματικού χαρακτήρα, προκύπτει ένα μη ασφαλές/αμφιθυμικό είδος προσκόλλησης καθώς η μητέρα ή ο φροντιστής δεν έχει μια αξιόπιστη σύνδεση με το παιδί ώστε να καλύψει τις ανάγκες του. Σύμφωνα με την Mahler, στην αναπτυξιακή φάση της συμβίωσης από τον 2ο ως τον 6ο μήνα, αρχίζει η εμπειρία της εγκατάλειψης. Σ’ αυτό το στάδιο αρχίζει η μακροχρόνια σχέση με την ανάγκη, καθώς το βρέφος έχει την ανάγκη να νιώθει ότι υπάρχει μια διττή ενότητα με την μητέρα του.

Αν σ’ αυτή τη φάση δεν υπάρχει σταθερή ικανοποίηση των αναγκών, προκύπτουν θέματα γύρω από την εξάρτηση, την ικανοποίηση της εξάρτησης και την ανάγκη.

Οι ανάγκες παρεμποδίστηκαν αναπτυξιακά και ο χρόνος για την εκπλήρωση αυτών των αναγκών τελείωσε. Υπάρχει μια αίσθηση χαμένου παραδείσου και προκύπτει μια αέναη λαχτάρα για αυτό που δεν είναι πλέον δυνατό. Αυτό μπορεί να δημιουργήσει ασυνείδητη δυσαρέσκεια για ό,τι δεν δόθηκε και προκαλεί την στοματική οργή.

Υπάρχει μια απόφαση που πήρε το βρέφος ότι οι ανάγκες δεν είναι αποδεκτές και μια σύσπαση ενάντια στις δικές του ανάγκες. Έχει προσβληθεί η αυτοεκτίμηση και υπάρχει μια αίσθηση ντροπής για την εγκατάλειψη που βίωσε και η σκέψη είναι ότι κανείς δεν θέλει κάποιον που έχει τόσες ανάγκες.

Αυτό που προσδιορίζει τη στοματική θέση είναι ότι υπάρχει αμφιταλάντευση γύρω από το θέμα της ανάγκης και ενδεχομένως δυσαρέσκεια προς εκείνους που ικανοποιούν τις ανάγκες τους. Η στοματική κατάρρευση, η οποία περιλαμβάνει αβοηθησία και κατάθλιψη είναι η άλλη όψη του αντισταθμιστικά στοματικού τύπου, όπου ο συχνά επιβλητικός στοματικός δίνει υπερβολική φροντίδα στους άλλους, καλύπτοντας έτσι τις ανάγκες του μέσα από το δόσιμο. Η πεποίθηση είναι ότι «οι άλλοι δεν θα είναι εκεί για μένα αν τους χρειαστώ». Ένα άλλο χαρακτηριστικό του στοματικού είναι η έλλειψη φροντίδας προς τον εαυτό και ότι η ικανοποίηση από τον εαυτό δημιουργεί αισθήματα ενοχής. Υπάρχει ο φόβος της εγκατάλειψης και είναι σύνηθες να πέφτει σε βαθιά κατάθλιψη μετά από χωρισμό.

Παναγιώτα Δ. Κυπραίου, Ψυχοθεραπεύτρια – Συντονίστρια Σχολών Γονέων, www.psychotherapeia.net.gr