Παναγιώτα Κυπραίου - Ψυχοθεραπεύτρια - Συμβουλευτική Γονέων
Top

Το σύνδρομο Asperger

Σύμφωνα με το ιατρικό μοντέλο, το σύνδρομο Asperger είναι μια αναπτυξιακή διαταραχή που ανήκει στο φάσμα του αυτισμού. Θεωρείται διαταραχή αυτιστικού φάσματος υψηλής λειτουργικότητας και συναντάται συχνότερα στους άνδρες παρά στις γυναίκες. Στο μοντέλο της νευροποικιλότητας, το Asperger θεωρείται ως μια από τις πολλές διαφορετικές παραλλαγές της ανθρώπινης λειτουργικότητας.

Ο όρος «νευροποικιλότητα» αφορά στη διακύμανση του ανθρώπινου εγκεφάλου αναφορικά με την κοινωνικότητα, τη μάθηση, την προσοχή, τη διάθεση και άλλες ψυχικές λειτουργίες, με μια μη παθολογική έννοια.

Ενώ τα άτομα με κλασικό αυτισμό μπορεί να έχουν σοβαρές βλάβες στη γλωσσική ανάπτυξη και στην ικανότητα να σχετίζονται με τους άλλους, όσοι έχουν το σύνδρομο Asperger, επηρεάζονται σε μικρότερο βαθμό, αλλά συχνά έχουν δυσκολίες να συνδεθούν σε κοινωνικό και συναισθηματικό επίπεδο.

Συνήθη χαρακτηριστικά στα άτομα με σύνδρομο Asperger:

· Ευφυΐα πάνω από το μέσο όρο.

· Φανατικό ενδιαφέρον ή εμμονή μ’ ένα συγκεκριμένο θέμα, για παράδειγμα, ένα ασυνήθιστο ενδιαφέρον για τα τρένα, και δεξιοτεχνία σ’ αυτό το θέμα.

· Αυστηρές ρουτίνες ή τελετουργίες και δυσκολία στις αλλαγές ή μεταβάσεις.

· Αισθητηριακά θέματα

Οι ενήλικες με Asperger συχνά είναι καλοσυνάτοι, ευγενικοί, εργατικοί, ειλικρινείς, έχουν ήθος και αρχές. Μπορεί να είναι πολυμήχανοι και εφευρετικοί σε πρακτικά ή τεχνικά θέματα. Ωστόσο, έχουν αρκετές ιδιαιτερότητες σε συναισθηματικό, σχεσιακό και κοινωνικό επίπεδο οι οποίες καθιστούν δύσκολη τη ζωή τόσο των ίδιων όσο και των ανθρώπων που σχετίζονται στενά μαζί τους.

Ένα από τα χαρακτηριστικά του συνδρόμου είναι η συναισθηματική και κοινωνική ανωριμότητα. Τα άτομα με Asperger δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν, να κατανοήσουν και να διαχειριστούν συναισθήματα -τα δικά τους και των άλλων. Φαινομενικά δείχνουν να έχουν επίπεδο συναίσθημα -πράγμα που υποδηλώνει ότι δεν έχουν ενσυναίσθηση- αλλά πίσω απ’ αυτό κρύβεται πλούσιος συναισθηματικός κόσμος. Συχνά έχουν χαμηλή ανοχή στη ματαίωση και χρειάζονται συγκεκριμένη καθοδήγηση ή βοήθεια σ’ αυτό τον τομέα. Μπορεί να εξοργιστούν και να ξεσπάσουν όταν νιώσουν απογοήτευση ή στρεσσαριστούν πολύ. Γενικότερα, μπορεί να λειτουργούν ως ενήλικες σε νοητικό επίπεδο αλλά ως παιδιά σε συναισθηματικό επίπεδο.

Η κατανόηση του εαυτού και ο αυτοστοχασμός μπορεί να είναι ιδιαίτερα δύσκολες γι’ αυτά τα άτομα.

Από την πρώιμη παιδική ηλικία, τα άτομα με σύνδρομο Asperger είναι λιγότερο πιθανό να μπορούν να αναγνωρίσουν και να καταλάβουν τις σκέψεις, τις πεποιθήσεις, τις επιθυμίες και τις προθέσεις άλλων ανθρώπων προκειμένου να κατανοήσουν τη συμπεριφορά τους. Σύμφωνα με τους ερευνητές Baron-Cohen et al. (1985), αυτό οφείλεται σε νευρολογικό έλλειμμα στη «Θεωρία του Νου» δηλ. στη διανοητική ικανότητα εξαγωγής και κατανόησης πληροφορίιών σχετικά με τις προθέσεις και τη συναισθηματική κατάσταση άλλων ανθρώπων (να «διαβάζεις» τη σκέψη των άλλων). Αυτό επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη των σημαντικών σχεσιακών δεξιοτήτων της ενσυναίσθησης, της εμπιστοσύνης, της ικανότητας να αποκαθιστάς τα συναισθήματα κάποιου και να μοιράζεσαι σκέψεις και ευθύνες.

Οι ενήλικες με σύνδρομο Asperger μπορεί να θέλουν να είναι φίλοι και εραστές, αλλά δεν έχουν ιδέα πώς να το κάνουν. Μία από τις δυσκολίες τους είναι η σωστή ερμηνεία των προθέσεων κάποιου. Για να μπορέσουν να δημιουργήσουν μια ερωτική σχέση, πρέπει να κατανοήσουν την τέχνη του φλερτ και του έρωτα, να διαβάσουν με ακρίβεια τα σήματα αμοιβαίας έλξης και να κατανοήσουν το παιχνίδι των γνωριμιών. Αυτές οι ικανότητες δεν είναι ενστικτώδεις για άτομα με σύνδρομο Asperger.

Ακόμη, τα άτομα με Asperger δυσκολεύονται να αναγνωρίσουν λεκτικά και μη λεκτικά σήματα, για παράδειγμα, τη γλώσσα του σώματος και τις εκφράσεις του προσώπου, ίσως ακόμα και να κάνουν οπτική επαφή. Μερικές φορές δεν καταλαβαίνουν το «πώς» ειπώθηκε κάτι, παρά μόνο το «τι» ειπώθηκε. Μπορεί επίσης να μην δείχνουν ενσυναίσθηση, δηλαδή ικανότητα να κατανοούν τα συναισθήματα των άλλων.

Εκτός αυτών, έχουν μια αισθητά περιορισμένη ικανότητα να κάνουν αμφίδρομη συνομιλία ή να επικοινωνούν συναισθήματα. Επίσης έχουν ενδιαφέροντα που μπορεί να είναι ασυνήθιστα ως προς την ένταση ή την εστίαση. Μπορεί ακόμη να έχουν ιδιαίτερη ευαισθησία σε συγκεκριμένες αισθητηριακές εμπειρίες. Όλ’ αυτά τα χαρακτηριστικά θα επηρεάσουν τις σχεσιακές τους δεξιότητες και τελικά την ικανότητα τους να πετύχουν μια μακροχρόνια επιτυχημένη σχέση.

Λόγω των εκκεντρικοτήτων και της έλλειψης κοινωνικών δεξιοτήτων, τα άτομα με Asperger μπορεί να κάνουν λίγους φίλους και συχνά θεωρούνται μοναχικά. Εξάλλου, η συναισθηματική και κοινωνική τους ανωριμότητα μπορεί να επηρεάσει την ηλικιακή τους προτίμηση σε φίλους.

Αν έχουν μειωμένες ικανότητές να ερμηνεύουν τις πεποιθήσεις, τις προθέσεις και τα συναισθήματα των άλλων, αντιμετωπίζουν συχνά δυσκολίες να αλληλεπιδράσουν με άλλους όπως αρμόζει μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο.

Επίσης, μπορεί άθελά τους να λένε ή να κάνουν ανάρμοστα πράγματα που προσβάλλουν ή πληγώνουν τα συναισθήματα των άλλων.

Συνήθως έχουν δυσκολίες με την έναρξη, τη διατήρηση και τον τερματισμό μιας συνομιλίας και δείχνουν έλλειψη αμοιβαιότητας ή ισορροπίας στη συνομιλία και μια τάση να είναι σχολαστικοί με υπερβολικές και κουραστικές λεπτομέρειες. Η έκφραση και η θεματολογία τους μπορεί να είναι ρηχή και επιφανεική. Έχουν επίσης περιορισμένες δεξιότητες επίλυσης συγκρούσεων, τάση να ασκούν κριτική και σπάνια να κάνουν κομπλιμέντα και να μη δείχνουν ενδιαφέρον για τις εμπειρίες και τα συναισθήματα των φίλων τους. Μπορεί να μιλούν πολύ για τα δικά τους ασυνήθιστα ενδιαφέροντα χωρίς να αντιλαμβάνονται ότι ο συνομιλητής τους ενδεχομένως δεν ενδιαφέρεται ενώ συχνά αναμασούν τα ίδια και τα ίδια με σχεδόν ρομποτικό τρόπο. Συνήθως δεν είναι επιδέξιοι στην κοινωνική κουβέντα, στην τέχνη της προσεκτικής και ενσυναισθητικής ακρόασης ή στην αναγνώριση του τι μπορεί να ενδιαφέρει το άλλο άτομο. Έτσι η συναναστροφή μαζί τους μπορεί να θεωρηθεί βαρετή ή/και κουραστική.

Όροι και Προϋποθέσεις Αναδημοσίευσης Περιεχομένου

Συγγραφέας άρθρου Παναγιώτα Δ. Κυπραίου MSc Ψυχολογία Υγείας, MBPsS - Σωματική & Gestalt Ψυχοθεραπεύτρια (ECP) - Επόπτρια Σωματικής Ψυχοθεραπείας - Συντονίστρια Σχολών Γονέων http://www.psychotherapeia.net.gr

Πηγές

Aston, M., & Attwood, T. (2014). The other half of Asperger syndrome (Autism Spectrum Disorder). Jessica Kingsley Publishers.

Aston, M.C. (2003) Asperger in Love: Couple relationships and family affairs. London. Jessica Kingsley Publishers.

Baron-Cohen, S. (1995). Mindblindness: An essay on autism and theory of mind. MIT Press.

Baron-Cohen, S., Leslie, A. M., & Frith, U. (1985). Does the autistic child have a “theory of mind”? Cognition, 21(1), 37–46. https://doi.org/10.1016/0010-0277(85)90022-8

Marshack, K. (2009). Life with a partner or spouse with Asperger syndrome. Autism Asperger Pub. Co.

Moreno, S., Wheeler, M., & Parkinson, K. (2012). The partner's guide to Asperger Syndrome. Jessica Kingsley Publishers.

Νευροποικιλότητα. Wblog.wiki. (2022). Retrieved from https://wblog.wiki/el/Neurodiversity.

Τι είναι η Νευροποικιλότητα;. El.gov-civ-guarda.pt. (2022). Retrieved from https://el.gov-civ-guarda.pt/love-instrumental-music-is-linked-intelligence.